HOMOEKONOMİKUS

İlaç şirketlerinin kendi ilaçlarını yazmaları karşılığında doktorlara ‘hediye’ verdiğine ilişkin haberler geçen ayın gazetelerinde  ‘Doktor’a Rüşvet’ başlığıyla yer aldı. İlaç karşılığında ‘avanta’ alan doktorlar kendilerini savunmak için çeşitli bahaneler uydurdular, inkar ettiler. Sağlık dünyasına kıyısından köşesinden bulaşmış herkesçe bilinen bu olaya nedense çok büyük tepki gösterildi.

Bu konuyu değerlendirirken bence önce şu soru sorulmalı: Bu işte bir kötülük var mı? Olmayabilir. Diyelim ki, A ilacı da B ilacı da aynı hastalığın tedavisinde kullanılabiliyor. A’yı üreten şirket kendi ilacını yazan doktora hediye veriyorsa, B’yi üreten şirket de verecektir. Sonuçta işin ucunda hediye olsa da olmasa da Doktor A ya da B ilacından birini yazacaktı yine bu iki ilaçtan biri yazılıyor. Hastanın kaybettiği bir şey yok. Sadece ilaç şirketlerinin maliyeti yükseliyor. Bu tip kampanyaların benzincilerin müşterilerine deterjan, tabak çanak, cep telefonu vermesinden bir farkı yok.
Peki tepki neden bu kadar büyük? Bana kalırsa sorun doktorların toplumdaki imajları ile gerçekler arasındaki farktan kaynaklanıyor. Doktorluk, toplumdaki en itibarlı hatta ‘kutsal’ mesleklerden biri. Doğal olarak, Doktorlar bu itibarın rantını yemekte bir mahsur görmüyorlar. O yüzden çoğu doktor hastane dışında bile kendisini ‘Ben doktor …..’ olarak tanıştırır. Halbuki hiçbir kaynakçının kendisini ‘Ben kaynakçı ….’ olarak tanıştırdığını göremezsiniz.
Ancak ‘kutsal’ makamlarda olmak, bazı maliyetleri de beraberinde getiriyor. İnsanlar onlardan kutsal mevkideki kişilere yakışır şekilde para işlerini ikinci plana atmalarını, daha ulvi konularla ilgilenmelerini bekliyorlar. O yüzden ilaç şirketinden ‘avanta’ aldıklarında, hastadan para koparmak için gereksiz tetkik ve ameliyat yaptıklarında vatandaşın tepkisi diğer mesleklere göre daha fazla oluyor. Bu yüzden, doktorluk mesleğini ulvi makamlardan yere indirmek, doktorluğu diğer mesleklerden farklı düşünmemek belki her iki taraf için de daha iyi olacak.